Qui a tué notre quartier: Stalingrad - Lemonnier

Als je kijkt naar de geschiedenis van de stedelijke transformatie in Brussel, lijkt het soms alsof je kijkt naar een stad die steeds opnieuw uit elkaar wordt gehaald en weer in elkaar gezet: delen worden opengebroken, herschikt en opgeofferd, terwijl gezinnen en activiteiten moeten wijken en wachten op sloopvergunningen. Maar qui a tué notre quartier ? Het klinkt als een beschuldiging. En dat is het ook. In Brussel worden volksbuurten maar al te vaak gezien als ruimte voor de toekomstplannen van anderen. Visies worden van bovenaf opgelegd en verkocht in naam van urgentie, noodzaak en vooruitgang. De mensen die er al wonen, worden geacht zich aan te passen, plaats te maken of te verdwijnen.

In een reeks gesprekken nodigt Dérive je uit voor een onderzoek naar het verdwijnen van een buurt. Niet als één gebeurtenis, maar als een langzaam proces van plannen, sloop, vergunningen die op zich laten wachten, vertragingen, expertises en alledaags stedelijk geweld. We brengen de buurten waar grote ruimtelijke projecten hun sporen nalaten opnieuw in beeld en vertrekken telkens vanuit de plek zelf.

En waar kunnen we vandaag beter beginnen dan in Stalingrad-Lemonnier, waar le chantier du siècle — de bouw van metro 3 — de buurt ingrijpend verandert?

18:30 open
19:00 conversatie begint
20:30 conversatie eindigt
23:00 bar sluit

DEEL 1 — PLAATS DELICT (DO 24.09.2026)
Het begint als een misdaadthriller die we eigenlijk al kennen: een centrale, historische buurt, dood bij aankomst. Een lichaam dat om onderzoek vraagt. Wat als bewoners, handelaars en gebruikers samenkomen om een schuldige aan te wijzen? Welke sporen zouden ze volgen? En zouden ze kunnen achterhalen welk systeem hierachter zit? In deze forensische zoektocht naar de ‘moord’ op een buurt — in aanwezigheid van de slachtoffers — luisteren we naar de mensen die de buurt mee hebben gevormd, haar identiteit en reputatie hebben opgebouwd en vandaag de bewijzen van haar geplande verdwijning verzamelen.

Sprekers & interventies:

Chérine Layachi (moderatie)
"knows the ins and outs of the struggle in this territory; the organisations, the alliances and the dead ends..."

Alice Camerlinckx (bewoner)
"a former resident who tried to document and archive neighborhood life as evidence of..."

Siham Lachiri (bewoner)
"if the neighborhood had eyes it would be... a window with a view on Palais du Midi"

Tim Cassiers (mobility staff member at BRAL)
"knows how to translate complex urban dossiers and the bureaucratic whirlwind like the back of his hand..."

ACT 2 — VERDRIET
Een stad verandert nooit zonder verlies. Sommige vormen van stedelijk geweld zijn meteen zichtbaar: uithuiszettingen, onteigeningen en sloop. Andere verdwijnen langzaam uit beeld: relaties, herinneringen, gebruiken en betekenissen die zich door de jaren heen aan een plek hebben gehecht. Dit deel staat stil bij wat verloren gaat wanneer een buurt haar leven en identiteit verliest — en bij de mogelijke toekomsten die daarmee verdwijnen.
We zetten ons onderzoek naar de geplande ‘moord’ op een buurt voort, met bijzondere aandacht voor commerciële gentrificatie. We kijken daarbij verder dan het huidige metroproject, naar de lange geschiedenis van onteigeningen rond het Brusselse Zuidstation. Hoe werken druk, gedwongen verhuis en het verlies van een buurtidentiteit op elkaar in? Keren dezelfde mechanismen telkens terug? En hoe maken we vormen van geweld zichtbaar die zich langzaam voltrekken en vaak nauwelijks worden opgemerkt?

Sprekers & interventies:

Chérine Layachi (moderatie)
"living above her parents’ shop on boulevard Lemmonnier; the struggle to defend the neighborhood identity hits close to home, which she takes on through multiple roles ..."

Mae de Monchy (moderatie)
"critical geographer who can testify to the authority of maps and plans, and likes to question whether the master’s tools can be evidence-practices that help interpret who..."

Abdellali Hajjat (GERME Université Libre de Bruxelles)
"passing the street daily, he was in a great position to map the movements of shops and analyse urban transformation from a sociological angle, attuned to discrimination"

Nour Eddine Layachi (association de commerçants Stalingrad-Lemonnier)
"as founder of a local shopkeepers’ union he knows the daily grind of the commerces and can shed light on how to represent and defend their fate one storefront at a time"

Gwennaël Brees (geschiedkundige & filmmaker)
"inhabitant of a neighbourhood notorious for resisting expropriations and evictions… and like the Marolles itself, a rumoured documenter of local urban struggles in Brussels"

ACT 3 — RESURRECTION/ SURVIVAL
Wat blijft er over na de schade? Wat kan nog worden verdedigd, hersteld of opnieuw bedacht? In dit laatste deel verschuiven we van rouw naar actie. Niet vanuit de illusie dat we het verleden kunnen terugbrengen, maar vanuit de vraag welke vormen van stedelijk leven we vandaag nog kunnen opbouwen, beschermen en verdedigen. De toekomst van Palais du Midi wordt momenteel bepaald door de Stad Brussel, de MIVB en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De plannen die op tafel liggen, dreigen een belangrijke sociale plek in de buurt te vernietigen — een plek voor jongeren, scholen, lokale handelszaken en sportverenigingen. Tegelijk blijft de toekomst van het mobiliteitsproject onzeker. Is het project de materiële én immateriële schade die het kan veroorzaken wel waard? En wat betekent het om de toekomst van het Palais du Midi vast te leggen zonder ruimte voor echte inspraak en contestatie?

In dit laatste deel staat het sociale erfgoed van Palais du Midi centraal. We maken zichtbaar welke relaties, gebruiken en vormen van collectief leven hier vandaag al bestaan. En we vragen ons af: hoe kunnen bewoners en gebruikers daadwerkelijk mee bepalen wat er met deze plek gebeurt? We kijken naar het gebrek aan transparantie en naar de manier waarop de belangrijkste gebruikers van het Palais du Midi hun plek dreigen te verliezen. Maar we kijken ook vooruit. Wat kunnen we nog verdedigen? Hoe kunnen mensen zich organiseren? En hoe kunnen we samen een andere toekomst voor deze plek verbeelden — en ervoor strijden?

Speakers & interventions coming soon-ish <3